Het kunstwerk staat op een plek waar de Vlaamse Landmaatschappij (VLM) een archeologisch proefsleuvenonderzoek uitvoerde alvorens in 2011 waterbufferbekkens aan te leggen voor de ruilverkaveling Jesseren.
Tijdens het onderzoek vond men Gallo-Romeinse nederzettingsresten die zwaar geërodeerd waren. Ondanks deze erosie werden er verschillende sporen van heel wat Romeinse voorwerpen aangetroffen . Naast afvalkuilen, een mogelijke poel en een crematiegraf, kwam ook een waterput in Maastrichtersteen (mergelsteen) aan het licht. De gevonden informatie duidt erop dat op deze plek tussen 150 en 300 na Chr. (Gallo-Romeinse periode) al mensen woonden en werkten in de schaduw van de Romeinse stad Tongeren.
De VLM maakte de gevonden informatie toegankelijk voor iedereen en wil hiermee samen met de ruilverkaveling Jesseren het draagvlak voor archeologie vergroten via een uniek archeologisch kunstwerk.
De ‘landmark’ bestaat uit drie onderdelen. Het eerste is een eigentijdse wegwijzer met daarin de vormen van de grafgiften uit het gevonden crematiegraf uitgefreesd.
De wegwijzer leidt je naar een tweede onderdeel, de archeologische oriëntatietafel, die zich bevindt op een rust- en picknickplaats. Deze is opgebouwd uit een betonnen sokkel in de kleur van de Maastrichtersteen, met daarboven drie cirkelvormige elementen in cortenstaal. De vorm verwijst naar de teruggevonden Gallo-Romeinse waterput. Het informatiepaneel van de oriëntatietafel vertelt over de Gallo-Romeinse site, maar ook over zeven andere interessante archeologische locaties in de omgeving.
In de helling van het grote waterbufferbekken, waar de waterput ontdekt werd, staat het derde onderdeel van de landmark met daarop het Latijnse woord ‘aqua’ en een pijl die naar de bodem wijst. Water is de ‘blauwe’ draad doorheen het verhaal van deze unieke plek. De waterbufferbekkens kwamen er immers door de aanhoudende wateroverlast voor de buurtbewoners. Erosie van de bodem én de wateroverlast, zorgden voor aftopping van de archeologische site. Het is een wonder dat de waterput nog gevonden werd, maar de vondst maakt het waterverhaal zeker compleet!
Om het waterverhaal te benadrukken, werd in de oriëntatietafel de volgende tekst van Vergilius uitgefreesd: ‘Claudite iam rivos, pueri sat prata biberunt’, wat zoveel betekent als ‘Sluit de watertoevoer af jongens, de velden hebben genoeg gedronken’.
